Hram Svetog Save na Vračaru, posvećen osnivaču Srpske pravoslavne crkve, spada u red najmonumentalnijih sakralnih objekata na celoj planeti. Sagrađen je na mestu gde je 1595. godine, turski Sinan paša spalio mošti najvećeg srpskog svetitelja.

Gradnja hrama otpočela je krajem XIX veka, 300 godina nakon ovog istorijskog događaja. Tada su nastale i prve skice buduće crkve. Balkanski ratovi i I svetski rat prekinuli su sve akcije oko podizanja Svetosavske crkve i tek 1926. godine, ponovo je raspisan konkurs za arhitektonski projekat. Definitivni plan buduće crkve, po uzoru na carigradsku Svetu Sofiju, potpisuju arhitekti Bogdan Nestorović i Aleksandar Deroko, počinje izgradnja a temelji su svečano osvećeni 10. maja 1936. godine.

Radovi su ponovo prekinuti zbog izbijanja II svetskog rata i nisu nastavljeni ni nakon njegovog završetka zbog neslaganja posleratne komunističke vlasti. 1958. godine, Patrijarh German obnavlja ideju o nastavku izgradnje i nakon 88 zahteva upućenih vlastima, konačno odobrenje se izdaje tek 1984. godine. Naredne godine počinje poslednja faza u istoriji gradnje, finansirana dobrovoljnim prilozima Srba i pravoslavnih vernika iz zemlje i inostranstva. Do 2009. godine, svi spoljni radovi su završeni. Rezultat je velelepni hram koji je zauvek promenio sliku Beograda – dominira čitavim vračarskim platoom i vidi se iz gotovo svih delova grada.

Dimenzije crkve su impozantne – dužina u pravcu istok-zapad je 91 metar, širina u pravcu sever-jug je 81 metar, visina zidova je 40 metara dok se kupola nalazi na visini od 70 metara. Prečnik kupole je 34 m, teška je oko 4.000 tona i bilo je potrebno četrdeset dana da se kompletno dovršena, sa pozlaćenim krstom visine preko 10 metara na vrhu, podigne i postavi na zidove. Na manjim kupolama i krovnim konstrukcijama nalazi se još 18 pozlaćenih krstova i ukupno 49 zvona u zvonicima. U toku su radovi na unutrašnjoj dekoraciji crkve - stubova, galerija, prozora a predviđeno je da svi zidovi budu prekriveni mozaicima. U glavnoj kupoli nalaziće se monumentalna predstava Hrista Pantokratora – o dimenzijama kompozicije svedoči podatak da će samo oči na Hristovom licu imati širinu od 4 metra.

Površina osnove iznosi skoro 3.500 kvm, površina galerija je oko 1.500 kvm dok se u podzemnom nivou nalazi kripta površine 1800 kvm. Samo naos crkve koji se prostire na površini od 2.100 kvm, može da primi od 6.500 do 7.000 vernika.

U neposrednoj blizini hrama nalazi se mala crkva Svetog Save podignuta 1935. godine kao i veliki parohijski dom izgrađen paralelno sa Hramom.

© PlanetaPutovanja