KULTURNO BLAGO SRBIJE - Manastiri i crkve

Srednjovekovni manastiri, spomenici srednjovekovne srpske sakralne arhitekture, nastajali su od početka IX do poznog XVII veka. U toku tog veoma dugog vremenskog razdoblja, na teritoriji koju danas zauzima Srbija, sagrađeno je nekoliko stotina sakralnih objekata (crkava i manastira) od kojih je veliki deo, bilo u prvobitnom ili izmenjenom izgledu sačuvan do danas čineći ogromno crkveno i kulturno blago.

Manastiri i crkve podizani su tokom srednjeg veka u različitim vremenskim periodima i u različitim stilovima u zavisnosti od uticaja određene epohe na sveukupno umetničko stvaranje (uticaj zapada, Vizantije, Svete Gore...).

Na osnovu hronoloških i stilskih razlika, u nauci je izvršena podela srpske srednjovekovne sakralne arhitekture na pet perioda, stilova ili škola:

1. Prenemanjićki period, od početka IX do polovine XII veka, koji obuhvata spomenike u staroj Zeti, Zahumlju i Primorju.
2. Nemanjićki – raški  period, od druge polovine XII veka (stupanje Stefana Nemanje na istorijsku scenu) do kraja XIII veka, koji obuhvata spomenike sagrađene na teritoriji nemanjićke države Raške pa se naziva i raška škola.
3. Milutinovo doba – srpsko vizantijska stilska grupa ili škola, od kraja XIII do polovine XIV veka, teritorijalno najrasprostranjenija zbog velikog širenija srpske države u ovom periodu.
4. Moravska škola, moravska stilska grupa, od druge polovine XIV veka do polovine XV veka, obuhvata spomenike sagrađene neposredno pre i nakon kosovskog boja uglavnom u slivu Morave – Velike, Zapadne i Južne.
5. Period turske vlasti, od sredine XV veka (pad srpske srednjovekovne države) do kraja XVII veka, koji se u istoriji srpske umetnosti deli na tri razdoblja:

1)      Od pada Smedereva 1459. godine do obnove Pećke patrijaršije 1557. godine,

2)      Od 1557. godine do početka XVII veka,

3)      Od vremena patrijarha Pajsija (1614-1647) do Velike seobe 1690. godine.

Takođe, veliki deo pomenutog kulturno-istorijskog blaga izgrađen je na delovima teritorije srednjovekovne Srbije koja je danas prostorno u sastavu drugih država – Hrvatske, Crne Gore, Albanije, BJRM, Grčke, Bosne i Hercegovine i Rumunije.

© Planeta Putovanja